Homepage Prof. dr. C de Jager

Mijn ‘Terugblik’ in het oktober nummer van ZENIT gaat over het congres dat COSPAR, de internationale organisatie voor samenwerking in het ruimteonderzoek, in 1973 hield in Konstanz aan het Bodenmeer in Zuid Duitsland. Ik was een jaar eerder tot president van deze organisatie gekozen. Aan het congres deden ook twee astronauten mee, een Amerikaanse die de maan had bezocht, en een Sovjet kosmonaut. Tijdens het weekeind werden de astronauten en de voorzitter en de twee vice-voorzitters van COSPAR door het gemeentebestuur verrast op een excursie door de stad.

In het plaatselijke casino zagen ze opmerkelijker gasten, een dertigtal dames van het plaatselijke topbordeel. Voor de verdere gebeurtenissen verwijs ik naar  

 ZENIT, jaargang 38, nr. 10. blz. 463   

Aan de website is een nieuwe presentatie toegevoegd: ontstaan-planeten. Dit zijn de illustraties die ik heb getoond tijdens mijn lezingen in Sterrenwacht Sonnenborgh, Utrecht, op 11 en 12 september.

Ik beschrijf daarin de samenstelling en opbouw van het planetenstelsel, met enige nadruk op de kleine objecten, omdat die het dichtst staan bij de oorspronkelijke planetesimalen. Het onderzoek van kleine insluitsels in steenmeteorieten, de chondrulen, toont ons dat deze 4567 miljoen jaar geleden ontstonden. Ze waren aanvankelijk vloeibaar en stolden na een of twee miljoen jaren. Dat was het begin van het planetenstelsel. De ontdekking van ‘Trojanen’ bij Neptunus geeft een blik op de aanvankelijke uitdijing van het planetenstelsel. De Oortwolk bestaat uit ijsklompen hoofdzakelijk afkomstig van buiten het planetenstelsel.

Tevens is de presentatie ‘Mira de wonderlijke veranderlijke ster uit de Walvis’, uit de website verwijderd. Hij was meer dan drie jaar oud.

Mijn maandelijkse ‘Terugblik’ in ZENIT is een necrologie van mijn goede vriend Tom Gehrels die op 11 juli overleed. Op dolle dinsdag (dinsdag 5 september 1944) werd Nederland overspoeld door geruchten over een spoedige bevrijding. Als 19-jarige besloot Gehrels, op de fiets door de Duitse linies heen, de geallieerden tegemoet te gaan. Dat lukte en in Engeland werd hij tot parachutist opgeleid en vóór de oprukkende geallieerde legers gedropt.

Na en eerste studie tot sterrenkundige in Leiden nam hij een baantje aan op een vrachtboot naar de V.S. waar hij de studie voltooide. Als sterrenkundige hield hij zich bezig met planetoïden en later met aardscheerders, In zijn laatste jaren werkte hij aan de hypothese van het multiversum: er zouden veel heelallen bestaan.

ZENIT, 38, blz. 415, 2011

Op 24 augustus nam Prof. Jan Kuijpers, in de jaren ’70 een van de beste sterrenkunde studenten aan de Utrechtse sterrenwacht,  afscheid van de Universiteit van Nijmegen, waar hij in korte tijd een prachtige sterrenkundige afdeling heeft gesticht.  Aan het afscheidsymposium, getiteld ‘Magneten in het Heelal’ namen sterrenkundigen van over de hele wereld deel. Ik gaf een voordracht ‘Solar Dynamo Instabilities’. De presentatie van deze voordracht is nu geplaatst op deze website. Ga naar ‘presentaties’ en daar naar dynamo instabilities. Na 3 oktober, wanneer ik in Alkmaar een lezing geef over ‘De zon en ons klimaat’ wordt deze presentatie weer verwijderd en wordt ook de bestaande presentatie over dit onderwerp vervangen door een nieuwe.

In het juninummer van Zenit beschreef ik in mijn maandelijkse ‘Terugblik’ mijn eerste ontmoeting met een bijzondere vrouw: Jill Tarter. Ze besloot in de jaren ’70 zich te wijden aan het zoeken naar signalen afkomstig van elders in het heelal. Een zichzelf opgelegde taak waarvan je van te voren weet dat de kans op succes klein is. Dat wist ze heel goed en daarom was haar besluit dapper. Dat heb ik haar toen dan ook gezegd. We zijn nu ruim dertig jaren verder en ze heeft geen succes geboekt. Ik had het haar graag gegund, maar vooral ook omdat het de grootste ontdekking van eeuwen was geweest als ze iets gevonden had.

 ZENIT jaargang 38, blz. 298, 2011

In de Volkskrant en de NRC van woensdag 15 juni (en misschien in nog meer kranten) stond een artikel, afgeleid van een Amerikaans persbericht, dat de zon over ca. tien jaren een periode tegemoet zal gaan van langdurige inactiviteit: we zullen weinig of geen zonnevlekken zien, evenmin zonnevlammen, uitbarstingen …. In de NRC werd dit weergegeven als een nieuwe ontdekking en werd verzuimd te melden dat deze verwachting al enkele jaren eerder in de wetenschappelijke literatuur is gepubliceerd door Duhau en De Jager. Zie daartoe de pagina Sun-Earth publications van deze website.

In het begin van 2011 startte eindelijk, na drie jaren van stilte, de nieuwe 11-jaarlijkse zonnecyclus; nummer 24. Dat gebeurde enkele jaren later dan verwacht was op grond van het ‘normale’ gedrag van zonnecycli. Op grond van het gemeten magnetische veld aan de polen konden wij al enkele jaren geleden voorspellen dat cyclus 24 zwak zal zijn, zwakker dan we de laatste eeuw hadden meegemaakt. Ook meldden we dat de twee grote magnetische velden van de zon in 2009 het Transitie Punt in het fasediagram van de zonsactiviteit passeerden, wat inhoudt dat toen een nieuwe Grote Episode in de zonsactiviteit aanbrak. De vorige passage was in 1924 en die luidde het uitzonderlijk hoge Grote Maximum van de 20^e eeuw in. De nieuwe episode wordt een diep minimum. Het zal veel lijken op het Maunder Minimum, dat van 1620 tot 1720 duurde. (In de NRC wordt het beginjaar 1645 genoemd maar dat berust op oude en onjuiste gegevens). Dit nieuwe Grote Minimum zal duren tot ca. 2100.