Categoriearchief: Uncategorized

Opa Appie

Mijn Terugblik in het februarinummer van het populair-wetenschappelijke tijdschrift ZENIT is gewijd aan professor A. A. Nijland, die van 1898-1936 directeur was van de sterrenwacht te Utrecht. Hij was van opleiding wiskundige maar toen hij begreep dat hij kandidaat was voor de functie van directeur van de sterrenwacht heeft hij snel ook nog een sterrenkundig proefschrift geschreven. Twee proefschriften in enkele jaren tijds!

Gebruik maken van de (beperkte) instrumentele middelen van de sterrenwacht besloot hij zijn wetenschappelijke leven te wijden aan de visuele waarneming van veranderlijke sterren van het Mira Ceti type. Iedere nacht ging hij pas om 3:00 uur naar bed, weer of geen weer. Ruim 30 jaar na zijn overlijden sprak ik zijn weduwe die mij met enige trots vertelde dat ze nog steeds om 3:00 uur naar bed ging. Hij werd de meest productieve waarnemer van zijn tijd genoemd. Door zijn kleinkinderen werd hij Opa Appie genoemd

Kometen, griezels of waterbrengers

Op 16 januari 2017 hield ik in de publiekssterrenwacht van Bovenkarspel een lezing over het bovenstaande onderwerp. Oort ontdekte al omstreeks 1950 dat de zon omhuld wordt door een wolk van ongeveer 1 biljoen komeetkernen. Deze bevinden zich in een ruimte die zich uitstrekt tot op een afstand die tot 150.000 maal zo groot is als de afstand van de aarde tot de zon: de wolk van Oort.

Wat is een komeet en hoe is de samenstelling? Brachten kometen ooit water in de oceanen van de aarde? Brachten zij het leven op aarde? De recente Rosetta missie heeft ons veel nieuws geleerd, al was het maar over één komeet. Langzamerhand beginnen wij te vermoeden dat kometen niet tegelijk met de zon en de planeten ontstonden maar afkomstig kunnen zijn uit de verre wereldruimte en door de zon ingevangen werden tijdens diens reis door het heelal. Het onderzoek van deze mysterieuze structuren, hun samenstelling en herkomst is nog in volle gang. De lezing is te consulteren op de bladzijde ”presentaties“ van mijn website (www.cdejager.com).

OKKE

Mijn “Terugblik “in het januarinummer van Zenit geeft het relaas van een flinke jongeman, Okke van der Plas, die een goede vriend werd tijdens onze bootreis van Batavia (Nederlandse Oost Indië) naar Nederland in augustus 1939. Ik ging daarheen om de studie wis- en natuurkunde te beginnen; hij was al derdejaars student in Delft. Nog geen jaar na die reis vielen de nazi’s Nederland binnen en werden wij bezet. Nog geen twee jaren later was studeren nog slechts mogelijk voor studenten die een loyaliteitsverklaring jegens de bezettende macht hadden getekend. Wie dat niet deed en dat was veruit de grote meerderheid, moest in de Duitse oorlogsindustrie gaan werken of moest onderduiken. Mijn vriend Hans Hubenet en ik behoorden tot deze laatste groep. Tijdens ons onderduiken lazen wij in een krant dat op 18 mei 1943 een zestal studenten gefusilleerd was wegens anti Duitse activiteiten. Daaronder ook Okke. In mijn Terugblik geef ik het relaas van hun ondergrondse activiteiten en de gevangenneming.

HET ONTSTAAN VAN HET PLANETENSTELSEL

onder bovenstaande titel heb ik op 21 december een uur lesgegeven aan vierde klasse leerlingen van de openbare scholengemeenschap in Den Burg op Texel. De les paste in het programma van de leraar natuurkunde, de heer L. Lohse, die het in de afgelopen weken gehad heeft over het planetenstelsel. De presentatie die ik daar gegeven heb, is intussen te lezen op mijn website (www.cdejager.com de bladzijde ‘presentaties’ onder het hoofdje ‘ontstaan-planetenstelsel’