Categoriearchief: algemeen

GESPREK IN EEN SAUNA

Mijn Terugblik in het februari nummer van ZENIT gaat over een bijzonder gesprek dat ik in 1977 had met de toenmalige algemeen directeur van het wetenschappelijke ruimteonderzoek van de Sovjet-Unie. Tijdens een wetenschappelijk congres in Israël had hij me uitgenodigd om samen naar een sauna te gaan. Toen de laatste andere bezoekers daaruit verdwenen waren kwam hij met de mededeling dat de Sovjet-Unie over een aantal jaren een gigantisch object in de ruimte zou brengen. Ik begreep wat deze mededeling voor hem betekende: het was aan Sovjetburgers  verboden om (westelijke) buitenlanders iets mee te delen over toekomstige lanceringen in de ruimte; ze zouden namelijk kunnen mislukken en de Sovjet-Unie wilde blijven hooghouden dat bij hen nooit iets mislukte. Zijn volgende vraag was of wij bereid waren daarin een wetenschappelijk instrument te plaatsen. Ik had al lang iets in het hoofd waarvan ik wist dat het veel te groot was voor Europese of Amerikaanse satellieten, dat het teveel energie nam, teveel gewicht had. Ik stelde hem voor een röntgen camera te leveren gebaseerd op een door ons en gelijktijdig in de Verenigde Staten ontwikkeld systeem: het gecodeerde masker. Het voorstel werd direct, dat wil zeggen in de sauna aangenomen.

Dat was het begin van ons ruimte instrument COMIS  in het Russische ruimtestation MIR, de voorganger van het thans rond vliegende internationale ruimtestation ISS.

ZENIT, februari 2013, bladzijde 19

 

KOMENDE ACTIVITEIT VAN DE ZON

 

Deze dagen verscheen een persbericht van NASA waarin verteld werd dat geleerden bij NASA voorspellen dat het komende maximum van zonneactiviteit in dit jaar (2013) zal vallen en laag zal zijn. Wat is hieraan opmerkelijk?

Dit: tot enkele jaren geleden hadden NASA geleerden voorspeld dat de komende zonneactiviteit hoog zou zijn: veel uitbarstingen, veel uitgestoten gaswolken en alles wat daarmee samenhangt. Andere specialisten kwamen met soortgelijke voorspellingen. In tegenstelling daarmee voorspelden Silvia Duhau en ik in 2009 een lager maximum dan we in twee eeuwen meegemaakt hebben. Onze voorspelling bleek de meest extreme te zijn onder de tientallen prognoses die tot die tijd gepubliceerd waren.

Wij blijken nu gelijk te krijgen. Maar NASA heeft in haar statuten de verplichting staan dat deze organisatie wetenschappelijk steeds vooraan dient te lopen. En ziedaar: deze nieuwe prognose. NASA heeft dus toch gelijk!

Ik durf nu een stapje verder te gaan. Wij verwachten dat de zon, na de uiterst bijzondere transitie die dit hemellichaam meemaakte tussen 2006 en 2010, een vrij lange periode van geringe activiteit zal doormaken, gelijkend op het zo genoemde Dalton Minimum van 1800 tot 1830. In die decennia was de zon het minst actief van de laatste drie eeuwen. Een artikel daarover zullen Silvia en ik binnenkort aanbieden aan een wetenschappelijk tijdschrift.

Een ander nieuwtje: Op dit ogenblik is in de Verenigde Staten een populairwetenschappelijk  boek in druk dat gebaseerd is op het werk van Silvia en mij en voor een deel ook op onderzoek dat wij samen met Bas van Geel (Amsterdam) uitvoerden. De gegevens over deze publicatie staan hieronder.

Steven H. Yaskell: Grand Phases of the Sun, the case for a mechanism for extended solar minima and maxima

ISBN: 978-1-4669-6301-6 (sc); ISBN: 978-1-4669-6309-9 (e)

Uitg. Trafford Publishers USA; www.trafford.comorders@trafford.com

 

 

Het knapste jongetje

Mijn maandelijkse ‘Terugblik’ in het tijdschrift  ZENIT van januari 2013 is gewijd aan een klein Chinees jongetje met wie ik in Nederlands Indië gezamenlijk de  hoogste klas van de lagere school en het lyceum  doorliep. Na onze  middelbare school ging hij in-Bandoeng studeren, ik ging naar Nederland voor mijn sterrenkunde studie. Tijdens de bezetting van Indonesië werd hij door de Japanners gevangen genomen, gemarteld en raakte daardoor blind aan een oog. Hij werd ter dood veroordeeld, maar niet gebracht. Hij was het knapste jongetje van onze school. Na de oorlog kwam hij naar Nederland waar hij hoogleraar filosofie werd in Eindhoven. Een bijzondere jongen met een bijzondere levensloop!

TWEE BERICHTEN – persbericht enTerugblik

 

Eerste bericht – Een tweetalige verbeterde  versie van het persbericht over de hyperreus HR8752, dat in het Nederlands een week geleden op deze website werd geplaatst,  staat nu op de website. Het is opgesteld in het Engels en Nederlands en werd  verzonden door SRON, de Stichting Ruimte Onderzoek Nederland (Space Research Organisation of the Netherlands).

Tweede bericht – Mijn maandelijkse ‘Terugblik’ in het tijdschrift ZENIT ging over de eerste grote Europese satelliet. Aanvankelijk wilde de Europese Organisatie voor het Ruimteonderzoek (ESRO)  vier soortgelijke satellieten produceren. Het jonge  Utrechtse laboratorium voor ruimteonderzoek stelde drie experimenten voor, die tot onze verrassing alle drie werden aangenomen. Dat bleek wel wat te zwaar voor het laboratorium. Maar ook ESRO had zichzelf overschat: vier satellieten waren te veel, zowel financieel als technisch.  Ten slotte werd, begin 1972, slechts één grote  sateliiet gelanceerd, de TD-1A. Hij had twee van onze instrumenten vaan boord. Ze functioneerden uitstekend. Een daarvan was de eerste Ultraviolet sterspectrograaf ter wereld. Het andere instrument was gericht op de zon en leidde tot de ontdekking  van impulsieve Röntgenstoten door zonnevlammen. Daarbij werden heel kort temperaturen gemeten rond  60 miljoen graden. (ZENIT november 2012, p. 35)

 

BRIEF AAN CvB UNIVERSITEIT UTRECHT

Vandaag heb ik de volgende brief verstuurd naar het College van Bestuur van de Universiteit Utrecht:

Deze week werd de Academische Jaarprijs 2012 toegekend aan een team van de Leidse Universiteit onder leiding van dr. Frans Snik. Dr. Snik is een van de astrofysici die eerder dit jaar uit Utrecht verjaagd werden bij de liquidatie van de Utrechtse astrofysica. Het werk waarvoor hij beloond werd was  in hoofdzaak in Utrecht voorbereid.

Schaamt u!