Auteursarchief: cdejager

De loyaliteitsverklaring

Mijn ‘Terugblik’ in het meinummer van het populair-wetenschappelijke tijdschrift ZENIT is gewijd aan een dramatische periode in de eerste maanden van 1943; midden in de bezettingstijd. Als revanche voor een aanslag werden studenten tijdens college-uren opgepakt en getransporteerd naar een gevangenkamp. Ik heb het van dichtbij kunnen meemaken. In de Utrechtse sterrenwacht zorgden studenten ervoor dat de gevangenen van voedsel werden voorzien. Na niet te lange tijd kwamen ze terug uit Vught maar daarna werd door de bezettingsautoriteiten vereist dat alle studenten een verklaring van loyaliteit jegens de bezettende macht zouden moeten tekenen. De discussies hierover ging in volle gang en hadden tot gevolg dat slechts een klein deel van de studenten tekende. Wie dat niet deed moest naar Duitsland om in de oorlogsindustrie te werken en wie dat ook niet wilde moest onderduiken. Deze periode wordt in detail besproken in deze Terugblik.

de felst stralende supernova

Op 20 april geef ik in Apeldoorn een lezing over het bovengenoemde onderwerp. Het gaat over de supernova die in 1006 gezien is, vooral in China en Japan maar ook in enkele Arabische landen en zelfs in Zwitserland waar hij net boven de horizon te zien is geweest. We weten nu dat dit de  helderste supernova was die ooit gezien is.
Ik zal uitleggen wat het verschil is tussen een nova en een supernova. De laatste is een exploderende ster die een maximale helderheid kan bereiken meer dan 1 miljard maal de helderheid van de zon. Er zijn twee soorten van bekend. Het verschil tussen die twee zal besproken worden.
De presentatie van deze lezing kan op mijn website nagelezen worden. Ga naar de bladzijde “presentaties” en daar naar het onderwerp “supernova”

De steeds veranderende zon

Op donderdag 6 april hield ik in Baarn een lezing over het bovenstaande onderwerp. De presentatie van deze lezing is te vinden op het blad “presentaties ” van deze website. Omdat ik hem al eens eerder gegeven heb staat hij niet bovenaan maar is het de derde van het lijstje.

VROUWEN INDE STERRENKUNDE

Mijn Terugblik in het aprilnummer van het tijdschrift ZENIT heeft de bovenstaande titel. Gedurende eeuwen werden in de sterrenkunde, evenals trouwens in vrijwel alle andere wetenschappelijke disciplines, de vrouwen gediscrimineerd. Dat vrouwen wetenschap zouden bedrijven was iets ongewoons en werd door sommigen zelfs onwenselijk gevonden. Langzamerhand is daar verandering in gekomen en op dit ogenblik is de president van de internationale organisatie van sterrenkundigen, de I.A. U., een vrouw. Haar opvolgster, die over een jaar de vlag van haar zal overnemen is ook een vrouw, professor Ewine van Dishoeck uit Leiden.

Waar het nog steeds aan mankeert is dat tot op heden heel weinig vrouwen in aanmerking bleken te komen voor de Gouden Medaille van de Britse Royal Astronomical Society. Deze medaille werd lang beschouwd als de Nobelprijs voor de sterrenkunde. Een voorbeeld: de Amerikaanse sterrenkundige Annie Cannon (1863 – 1941), een van de grondleggers van de sterspectroscopie, die niet minder dan negen keer voor deze prijs werd voorgedragen heeft hem nooit ontvangen. Het duurde tot 1996 voordat de prijs voor de eerste maal aan een vrouw werd toegekend. Tot nu toe hebben slechts drie vrouwen hem ontvangen.

EEN VLEIEND ARTIKEL

In het aprilnummer 2017 van het (N.B.) Nederlandstalige wetenschappelijke tijdschrift “The New Scientist” verscheen een door de bekende wetenschapsjournalist Govert Schilling geschreven artikel onder de titel “Superreus van de Nederlandse Sterrenkunde“. Het beschrijft mijn wetenschappelijke en deels ook mijn maatschappelijke loopbaan en daarnaast ook enkele van mijn liefhebberijen zoals het populariseren van de sterrenkunde en het langeafstandslopen. Een belangrijk deel van het artikel is gewijd aan mijn inzet voor de opbouw van het Nederlandse ruimteonderzoek. Nadat ik in 2003 verhuisde naar mijn geboorte-eiland  Texel heb ik me, mede in het kader van het werkprogramma van het daar gevestigde instituut voor het onderzoek van de zee, bezighouden met bestudering van de relatie tussen de zon en ons klimaat. En wat zal de toekomst brengen? Ik zou het prachtig vinden nog getuige te mogen en kunnen zijn van de ontdekking van drie mechanismen, namelijk dat van het ontstaan van het heelal, de zo genoemde oerknal, en daarnaast dat van de eigenschappen en herkomst van de donkere materie en tenslotte ook dat van de versnelling van de uitdijing van het heelal. Ik durf te beweren dat hier drie Nobelprijzen liggen te wachten.