Hyperreuzen – wonderlijke sterren

Met de onmisbare en zeer gewaardeerde hulp van Corina Bakker (info@pcsupporttexel.nl) heb ik een nieuwe bladzij toegevoegd aan deze website: hypergiant publications. Hij geeft een selectie uit onze publicaties over een bijzonder soort, uiterst lichtsterke, zeer grote en tevens zeer instabiele sterren:die we hyperreuzen’ hebben genoemd. Toen ik bezig was (1977 -1980) een overzichtsboek te schrijven over de meest lichtsterke sterren (The Brightest Stars, 1981, ISBN 90-277-1109-7), bleek me dat er minder dan tiental van deze soort bestaan. Ze zijn vele honderden malen groter dan de zon en stralen meer dan honderdduizend maal zoveel licht uit. Ze hebben zeer instabiele atmosferen. Met dr. Hans Nieuwenhuijzen en verscheidene studenten, waaronder Alex Lobel, Alex de Koter en Joost Carpay, en in samenwerking met sterrenkundigen uit Groningen, Amsterdam, Leiden, Brussel en Utrecht onderzochten we  deze objecten. We noemden ze ‘hyperreuzen’. Ze hebben (ruwweg) oppervlaktetemperaturen in de buurt van 5000 graden. Verwacht wordt dat ze  evolueren naar hogere temperaturen, maar het bleek dat er wel even lichtsterke sterren bestaan met veel hogere temperaturen, ruim boven ca. 10 000 graden, maar dat de objecten met temperaturen van tussen 5000 en ruim 10000 graden ontbreken. We introduceerden daarom de term ‘Gele Evolutionaire Leegte’ en konden aantonen dat in deze ‘Leegte’, dus bij de tussengelegen temperaturen, de steratmosferen extreem instabiel worden. Vermoedelijk ‘springen’ ze dan over dit temperatuurgebied heen. Is  te zien hoe dat gaat?

Vanaf ca. 1985 tot nu toe hebben we geleidelijk steeds meer  aandacht gegeven aan één hyperreus die omstreeks 1970 begon met door de leegte heen te lopen. Een enorme hoeveelheid waarnemingsmateriaal werd verzameld (Kolka, Estland, Israelian, Spanje). De uitwerking lag in handen van Nieuwenhuijzen. Met ons samenwerkende theoretici in Genève (Maeder, Meynet) en Brussel (Lobel) toonden aan dat de leegte uit twee gebiedjes bestaat, waarvan het eerste in ruim 30 jaar al doorlopen is.

Het omvangrijke waarnemingsmateriaal en de interpretatie ervan zal weldra gepubliceerd worden en is dan op deze website in te zien. Een werk van enkele tientallen jaren!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.